Opracowanie lektury · Romantyzm

Opowieść wigilijna – streszczenie i opracowanie

Charles Dickens

  • Streszczenie: 4 min
  • 13 bohaterów
  • 10 motywów
  • Audio w aplikacji

Opowieść wigilijna – najważniejsze informacje

Autor
Charles Dickens
Epoka
Romantyzm
Rodzaj literacki
epika
Gatunek
opowiadanie
Pierwsze wydanie
1843
Liczba bohaterów
13

Opowieść wigilijna – streszczenie

Akcja zaczyna się w Wigilię, siedem lat po śmierci Jakuba Marleya, wspólnika Scrooge’a. Razem prowadzili firmę, koncentrując się na zarobku, a nie na ludzkich potrzebach. Po śmierci Marleya Scrooge kontynuuje interes, wykazując się bezwzględnością i chęcią pomnażania majątku kosztem innych. Zatrudnia Boba jako kancelistę, płacąc mu niewiele i nie zapewniając komfortowego miejsca pracy.

W Wigilię Scrooge’a odwiedza siostrzeniec Fred, by złożyć mu życzenia świąteczne i zaprosić na wspólny posiłek. Scrooge z pogardą odrzuca zaproszenie i wyśmiewa tradycje świąteczne. Nie obchodzi go Boże Narodzenie, a wszystkich, którzy je celebrują, uważa za naiwnych. Gdy młodzieniec wychodzi, do kantoru przychodzą mężczyźni zbierający datki na biednych, jednak Scrooge także ich odprawia, twierdząc, że ubodzy mają specjalne przytułki, na które on płaci podatki. Narzeka również z konieczności zapłacenia Bobowi za dzień wolny od pracy.

Po powrocie do swojego domu Scrooge’a odwiedza duch Jakuba Marleya, który cierpi za swoje grzechy. Duch zapowiada nadejście trzech innych zjaw. Pierwszym z nich jest Duch Przeszłych Wigilii, który ukazuje Scrooge’owi jego młodsze lata. Wspomina samotne Wigilie w szkole, a także spotkanie z ukochaną siostrą. Duch pokazuje również święta spędzone u dawnego szefa, Fezziwiga, który dbał o swoich pracowników. Scrooge widzi także rozstanie z narzeczoną, która odeszła, gdy zaczął stawać się chciwym materialistą, oraz jej rodzinę, która przypomniała mu o tym, co stracił.

Drugi duch, Duch Tego Bożego Narodzenia, pokazuje Scrooge’owi biedną, ale radosną Wigilię u Boba. Dopiero teraz dowiaduje się o chorobie najmłodszego syna Boba. Duch ukazuje także święta w różnych zakątkach świata oraz radosne spotkanie świąteczne u siostrzeńca Scrooge’a, Freda, który mimo wszystko wciąż ma nadzieję przekonać wujka do wspólnego obchodzenia tych dni.

Na koniec Scrooge’a odwiedza Duch Przyszłych Wigilii, który ukazuje mu śmierć okrutnego człowieka, którego nikt nie opłakuje. Złodzieje grzebią w jego rzeczach, a radość z jego śmierci odczuwają tylko ludzie, którzy zyskali trochę czasu na spłatę długów. Scrooge dostrzega również śmierć Tima, której sam był częściowo winny, oraz własny grób, co uświadamia mu, jak bardzo zbliża się do tragicznego końca, jeśli nie zmieni swojego postępowania.

Dzięki spotkaniu z duchami Scrooge stopniowo uświadamia sobie, że jego dotychczasowe zachowanie jest zimne, nieczułe i niesprawiedliwe wobec innych oraz siebie. W ciągu jednej nocy przechodzi ogromną przemianę. Zaczyna obchodzić Boże Narodzenie, wysyła największego indyka dla Boba, a po świętach daje mu podwyżkę oraz staje się jego przyjacielem. Dzięki wsparciu Scrooge’a mały Tim przeżył, a rodzina Boba żyła lepiej. Scrooge przyjmuje zaproszenie siostrzeńca i spędza z nim święta. Od tego momentu staje się radosnym człowiekiem, chętnym do pomocy innym.

Więcej w aplikacji

Posłuchaj „Opowieść wigilijna” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.

  • Streszczenie audio — posłuchaj w drodze do szkoły
  • Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
  • XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Pobierz za darmo zGoogle Play

Opowieść wigilijna – bohaterowie

Ebenezer Scrooge

Główny bohater opowieści, starszy mężczyzna, który prowadzi kantor i jest bogaty. Na początku utworu jest osobą zimną, oziębłą i obojętną. Jego wygląd odzwierciedla te cechy – twarz Scrooge'a jest szorstka, z wyrazem chłodnej, nieprzyjemnej osoby. Jego rysy są ostre, nos długi, a policzki pomarszczone. Oczy mają czerwone obwódki, a usta są wąskie i sine. Głos Scrooge’a jest zgrzytliwy, a jego chód sztywny. Wszystko to sprawia, że wygląda na osobę, od której ludzie trzymają się z daleka.

Fred

Siostrzeniec Ebenezera Scrooge'a. Jest młodym mężczyzną, który niedawno ożenił się i jest zakochany w swojej żonie. Fred jest pełen radości, uprzejmy i życzliwy w stosunku do innych ludzi. Zawsze uśmiechnięty, potrafi cieszyć się każdą chwilą życia. Mimo że Ebenezer nie okazuje mu ciepła i odrzuca jego przywiązanie, Fred nie żywi do niego urazy.

Bob Cratchit

Postać drugoplanowa w opowieści, kancelista pracujący w kantorze Ebenezera Scrooge'a. Jest osobą bardzo religijną i bogobojną. Bob jest również oddanym ojcem w dużej rodzinie, która liczy wiele dzieci. Pomimo trudnych warunków pracy, znosi upokorzenia ze strony swojego szefa z pokorą i cierpliwością. Jako pracownik jest sumienny, lojalny i oddany swojej pracy, mimo że Scrooge nie traktuje go najlepiej.

Mały Tim

Syn Boba Cratchita. Jest niepełnosprawnym dzieckiem, porusza się o kulach. Mimo swojej choroby, Tim jest bardzo wrażliwy i pogodny, pełen optymizmu. Jego radosne usposobienie sprawia, że mimo trudnych warunków, potrafi cieszyć się życiem.

Jakub Marley

Był wspólnikiem Ebenezera Scrooge'a. Gdy zaczyna się akcja, mija siódma rocznica jego śmierci. Za życia Marley zachowywał się tak samo jak Scrooge – najważniejsze były dla niego interesy, a nie ludzie. Nie miał rodziny ani bliskich więzi z innymi. Po śmierci, jako kara za swoje grzechy, tuła się po świecie, ciągnąc za sobą ciężki łańcuch, który sam sobie ukuł przez swoje postępowanie za życia. Przychodzi do Scrooge'a w postaci widma, by ostrzec go przed podobnym losem i pomóc mu uniknąć wiecznego cierpienia.

Fan

Siostra Scrooge'a, która już nie żyje. To ona przyjechała po niego do szkoły aby zabrać go na Wigilię do domu. Zmarła jako młoda kobieta, jej synem jest Fred.

Pan Fezziwig

Właściciel zakładu, w którym kiedyś praktykował Scrooge. Był dobrym szefem oraz człowiekiem.

Bella

Dawna narzeczona Scrooge'a. Zostawiła go gdy zobaczyła, że przywiązuje wagę tylko do pomnażania pieniędzy. Obecnie tworzy szczęśliwą rodzinę.

Duch Wigilijnej Przeszłości

Duch wyglądał jak starzec, ale wielkości dziecka, był ubrany w białą tunikę ozdobioną świeżymi kwiatami, a w ręku trzymał gałązkę ostrokrzewu. Miał siwe długie włosy, które opadały na jego ramiona.

Duch Wigilijnej Teraźniejszości

Miał postać olbrzyma, ubrany był w płaszcz z białym futrem. Posiadał ciemne długie włosy oraz wieniec z liści.

Duch przyszłych wigilii

Ubrany był w długi do ziemi płaszcz z kapturem. Przemieszczał się powoli, wzbudzał lęk. Nie zamienił ani jednego słowa z Ebenezerem.

Marta

Najstarsza córka Cratchitów. Chcąc wspomóc finansowo swoją rodzinę, podjęła pracę u modystki.

Piotr

Najstarszy syn Cratchitów. Chciał pracować, aby pomóc swoim rodzicom w wydatkach. Ojciec znalazł mu pracę.

Opowieść wigilijna – motywy

Motyw bożego Narodzenia

Jest przedstawione jako czas radości oraz wspólnoty dla innych ludzi, ukazuje również czas zmian w człowieku, przykładem zmiany jest Ebenezer Scrooge, który mimo wcześniejszej odmowy udaje się do swojego siostrzeńca na święta.

Motyw ducha

Zjawy w powieści są przedstawione jako przewodnicy głównego bohatera, pokazują mu jego przeszłość, teraźniejszość oraz przyszłość. Zaprezentowane są również jako istoty pomocne człowiekowi czego przykładem jest duch Marleya, który przestrzega Ebenezera przed jego losem.

Motyw fantastyki

Elementem fantastycznym są duchy, które przychodzą do Ebenezera, aby zabrać go do przyszłości, teraźniejszości oraz przeszłości. Dzięki wizjom Scrooge uświadamia sobie, jakim jest człowiekiem i jak bardzo powinien się zmienić.

Motyw pieniędzy

Są przedstawione jako cel człowieka, co pokazuje nam Ebenezer tym, że poświęcił całe swoje życie na zarabianiu. Pieniądze są również pokazane jako siła destrukcyjna, która niszczy relacje między ludźmi. Przykładem tego jest strata przyjaciół oraz narzeczonej – Ebenezer stracił ich, ponieważ całą swoją uwagę poświęcał zarabianiu pieniędzy.

Motyw podróży

Jest przedstawiona jako przemieszczanie się w czasie gdy duchy zabierają Ebenezera do przeszłości, teraźniejszości oraz przyszłości pokazując mu ludzkie emocje. Motyw podróży można również podstawić pod podróż głównego bohatera w głąb siebie gdy zauważył on swoje wady.

Motyw przemiany

Odmiana Ebenezera Scrooge’a pokazuje nam zmianę, jak egoistyczny człowiek może zmienić się w pomocnego i życzliwego.

Motyw rodziny i miłości

Przedstawione są jako radość, duchy pokazują Ebenezerowi rodziny, które mimo niewielkiej ilości pieniędzy są szczęśliwe i bardzo się kochają. Motyw braku miłości jest również pokazany gdy dowiadujemy się, że ojciec głównego bohatera nie kochał go.

Motyw samotności

Ebenezer poprzez swoje decyzje nie miał nikogo bliskiego, interesowały go tylko pieniądze, przez co zaniedbał swoją relację z narzeczoną, rodziną oraz przyjaciółmi. Jego zachowanie sprawiało, że nikt nie chciał spędzać z nim czasu, a jego śmierć nie budzi u nikogo smutku.

Motyw skąpstwa

Idealnym przykładem skąpstwa jest Ebenezer, który mimo dużej ilości pieniędzy nie chce pomóc biedniejszym ludziom oraz jest wściekły gdy musi płacić swojemu pracownikowi podczas dni wolnych.

Motyw śmierci

Jest przedstawiona jako kara za grzechy, co prezentuje nam Marley, który po śmierci za swoje czyny musi wiecznie cierpieć. Śmierć jest również ukazana jako nieszczęście kiedy duch przyszłości pokazuje Ebenezerowi rozpacz rodziny małego Tima po jego śmierci. Śmierć Ebenezera przedstawiona przez ducha przyszłości ma również służyć jako motywacja do zmiany.

Opowieść wigilijna – czas i miejsce akcji

Czas akcji

Wigilia i Boże Narodzenie w XIX wieku, głównie w latach 40. XIX wieku. Niektóre sceny rozgrywają się także w przeszłości i przyszłości w ramach podróży Scrooge’a z duchami.

Miejsce akcji

Londyn i jego okolice – miasto przedstawione jest jako pełne kontrastów, z jednej strony bogate i tętniące życiem, z drugiej zaś ukazujące biedę i trudne warunki życia najuboższych.

Opowieść wigilijna – plan wydarzeń

1. Marley umiera, a Scrooge otrzymuje jego majątek.

2. Scrooge odrzuca zaproszenie siostrzeńca na świąteczne przyjęcie.

3. Ebenezer nie rozumie atmosfery Świąt Bożego Narodzenia.

4. Scrooge niechętnie daje dzień wolny swojemu pracownikowi.

5. W noc wigilijną dom Scrooge’a odwiedza duch Marleya.

6. Do domu Scrooge’a przychodzi Duch Wigilijnej Przeszłości.

7. Do Scrooge’a przychodzi Duch Tegorocznych Świąt Bożego Narodzenia.

8. Do Scrooge’a przychodzi Duch Przyszłych Wigilii.

9. Ebenezer postanawia zmienić swoje zachowanie.

10. Ebenezer pomaga rodzicom chorego Tima.

11. Scrooge świętuje Boże Narodzenie z rodziną siostrzeńca Freda.

Opowieść wigilijna – pytania i odpowiedzi

Gdzie rozgrywa się akcja „Opowieści wigilijnej”?

W Londynie. Akcja toczy się w Londynie – mieście pełnym kontrastów między bogactwem a biedą.

Kim był Jakub Marley?

Wspólnikiem Scrooge’a. Marley był wspólnikiem Scrooge’a – za życia tak jak on liczył tylko na zysk.

Kim jest Fred?

Siostrzeńcem Scrooge’a. Fred to siostrzeniec Scrooge’a – mimo chłodu wuja co roku zaprasza go na święta.

Jak Scrooge reaguje na panów zbierających datki dla biednych?

Odprawia ich – twierdzi, że płaci podatki na przytułki. Scrooge odsyła ich z niczym – uważa, że ubodzy mają przytułki, na które on płaci podatki.

Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.