Balladyna – streszczenie i opracowanie

Kirkor udaje się do Pustelnika, aby porozmawiać o ślubie. Pustelnik radzi mu, by poślubił pannę ze wsi. Tymczasem nad jeziorem Gopło pojawia się nimfa wodna Goplana, która zwierza się swoim sługom – Chochlikowi i Skierce – że jest zakochana w Grabcu. Jednak Grabiec darzy uczuciem Balladynę. Goplana, chcąc zmienić bieg wydarzeń, ingeruje w losy bohaterów – powoduje, że wóz Kirkora psuje się w pobliżu wsi, co sprawia, że trafia on do domu Wdowy, gdzie mieszkają Balladyna i Alina.

Kirkor, pod wpływem działania duszków, zakochuje się w obu siostrach i nie potrafi się zdecydować, którą poślubić. Aby dokonać wyboru, Wdowa proponuje konkurs – ta, która szybciej napełni dzban malinami, zostanie jego żoną. W tym czasie Goplana zamienia Grabca w wierzbę za jego spotkanie z Balladyną. Podczas zbierania malin Balladyna, widząc, że Alina radzi sobie lepiej, z zazdrości zabija siostrę nożem i tym samym wygrywa konkurs. Nie odczuwa wyrzutów sumienia, jednak na jej czole pojawia się krwawe znamię. Wkrótce poślubia Kirkora.

Po ślubie Balladyna zamieszkuje z mężem w zamku. Gdy Kirkor wyjeżdża, zostawia ją pod opieką Fon Kostryna, naczelnika straży zamkowej. Balladyna odwiedza Pustelnika, który odkrył jej zbrodnię i chce przywrócić życie Alinie, lecz Balladyna nie zgadza się na to. Tymczasem Kostryn dowiaduje się o morderstwie. Kirkor wysyła żonie prezent za pośrednictwem Gralona, lecz dochodzi do konfliktu między nim a Kostrynem. Balladyna zabija Gralona. Podczas uczty w zamku wyrzeka się własnej matki i wyrzuca ją z posiadłości. Wówczas ukazuje jej się duch zamordowanej siostry, co powoduje, że Balladyna mdleje.

Po pokonaniu Popiela IV Kirkor pragnie oddać koronę prawowitemu władcy. Tymczasem Balladyna zabija Grabca, a Kostryn przejmuje koronę. Balladyna zleca zabójstwo Pustelnika aby uniknąć świadków. W trakcie bitwy Kirkor ginie z ręki rycerzy Balladyny, a ona sama zostaje królową. Wkrótce jednak popełnia kolejny czyn – zatruwa nóż i kroi nim chleb, co prowadzi do śmierci Kostryna.

Przed koronacją Balladyny, na rozprawie, padają trzy oskarżenia: o zabicie Aliny, o wyparcie się własnej matki, o otrucie Kostryna. Mimo że to Balladyna popełniła te zbrodnie, nie przyznaje się do winy. Skazuje wszystkich, którzy popełnili te zbrodnie, na śmierć, wydając wyrok także na siebie. W odpowiedzi spada piorun, który zabija Balladynę.