Opracowanie lektury · Romantyzm

Nie-Boska komedia – streszczenie i opracowanie

Zygmunt Krasiński

  • Streszczenie: 4 min
  • 9 bohaterów
  • 5 motywów

Nie-Boska komedia – najważniejsze informacje

Autor
Zygmunt Krasiński
Epoka
Romantyzm
Rodzaj literacki
dramat
Gatunek
dramat romantyczny
Pierwsze wydanie
1835 (Paryż)
Liczba bohaterów
9

Nie-Boska komedia – streszczenie

Poeta Henryk, w tekście nazywany Mężem, żeni się z Marią, ale już po ślubie, jeszcze przed narodzinami syna, marzy o ideale poezji, który ukazuje mu się pod postacią Dziewicy. Kiedy rodzi się syn Orcio, Henryk coraz bardziej oddala się od żony. Podczas chrztu dziecka Maria, rozdarta, błogosławi syna słowami „Bądź poetą, aby cię ojciec kochał” i przeklina go na wypadek, gdyby nim nie został. Henryk porzuca dom i idzie za widmem, które okazuje się kościotrupem. Kiedy wraca, Maria jest już w domu wariatów i umiera. Dziesięć lat później Orcio jest chłopcem, który traci wzrok i mówi w natchnieniu jak poeta. Henryk staje wobec rewolucji, którą dowodzą Pankracy i Leonard. Pankracy chce go przeciągnąć na swoją stronę, ale Henryk odmawia i staje na czele obrońców ostatniej twierdzy szlachty, Okopów Świętej Trójcy. Orcio ginie od kuli, Henryk walczy do końca i skacze w przepaść, przeklinając poezję. Pankracy zdobywa twierdzę i skazuje arystokratów, ale gdy na niebie widzi Chrystusa, woła „Galilaee, vicisti!” i umiera.

Więcej w aplikacji

Powtórz „Nie-Boska komedia” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.

  • Szczegółowe streszczenie, gdy potrzebujesz więcej
  • Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
  • XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Pobierz za darmo zGoogle Play

Nie-Boska komedia – bohaterowie

Mąż (hrabia Henryk)

Poeta i arystokrata, który rzuca rodzinę dla ideału poezji. Jest egoistą, dumnym, niezdolnym do miłości, a mimo to potrafi bohatersko bronić ostatniej twierdzy szlachty. Kończy życie, skacząc w przepaść i przeklinając poezję.

Pankracy

Wódz rewolucji, pewny siebie, cyniczny i pozbawiony wiary w Boga. Wierzy, że starzy panowie muszą ustąpić nowemu światu. Wygrywa walkę o twierdzę, ale w chwili zwycięstwa widzi na niebie Chrystusa i umiera z okrzykiem „Galilaee, vicisti!”.

Maria (Żona)

Żona Henryka, kochająca, ale niezdolna zrozumieć jego poetyckich pragnień. Gdy mąż ją porzuca, popada w obłęd i umiera. Na chrzcie syna błogosławi go i przeklina, jeśli nie zostanie poetą.

Orcio (Jerzy Stanisław)

Syn Henryka i Marii, dziecko obciążone przekleństwem matki i poezji. Traci wzrok, ale widzi oczami ducha i mówi jak poeta. Ginie od kuli w Okopach Świętej Trójcy.

Dziewica

Personifikacja poetyckiego ideału, która uwodzi Henryka i odciąga go od rodziny. Z bliska okazuje się upiorem, więc jej obietnice są złudne.

Leonard

Młody, zapalczywy zwolennik Pankracego, który odprawia obrzędy „nowej wiary” na gruzach kościoła. Jest szczerze oddany sprawie, a jego zapał łączy się z okrucieństwem rewolucji.

Przechrzta

Ochrzczony Żyd, który w tekście jest przedstawiony jako ukryty wróg chrześcijan, łączący się z rewolucjonistami. To negatywne, stereotypowe ujęcie typowe dla literatury tamtej epoki, warto je omawiać krytycznie.

Ojciec Chrzestny

Ojciec chrzestny Orcia, który przechodzi na stronę rewolucjonistów jako „doktryner” i przychodzi do Okopów jako poseł Pankracego, ale Henryk go wyrzuca.

Jakub

Wierny podwładny Henryka w Okopach Świętej Trójcy; ginie na murach, przeklinając go za upór i męki.

Nie-Boska komedia – motywy

Motyw poezji i jej destrukcyjnej siły

Poetycki ideał odciąga Henryka od rodziny: żona popada w obłęd, a syn rodzi się z przekleństwem poezji. Dramat pokazuje poezję jako dar, który może zniszczyć życie i bliskich.

Motyw rewolucji i walki klas

Rewolucjoniści i arystokraci stoją naprzeciw siebie w wojnie, w której żadna strona nie jest przedstawiona jako szlachetna. Autor pokazuje rewolucję jako chaos, okrucieństwo i nienawiść.

Motyw rodziny i odpowiedzialności

Henryk zawodzi jako mąż i ojciec, a jego błędy powodują śmierć Marii i krzywdę Orcia. Dramat pyta o odpowiedzialność za bliskich.

Motyw upadku arystokracji

Obrońcy Okopów Świętej Trójcy giną lub zostają skazani razem z całym swoim światem. Ich pycha, bierność i egoizm przyczyniają się do klęski.

Motyw wiary i Boga w historii

Pankracy odrzuca Boga, ale w chwili zwycięstwa widzi Chrystusa i woła „Galilaee, vicisti!”. Ta scena sugeruje, że historia ma wymiar, którego ludzie nie kontrolują.

Nie-Boska komedia – czas i miejsce akcji

Czas akcji

Czas nieokreślony: tekst nie podaje roku, rewolucja ma przyszłościowy, uniwersalny charakter. Część II zaczyna się dziesięć lat po śmierci Marii (w tekście Orcio ma najpierw około dziesięciu lat, a w scenie z Lekarzem czternaście).

Miejsce akcji

Dwór i wiejski kościół, dom wariatów, cmentarz, góry, obóz rewolucjonistów, sala z portretami przodków, Okopy Świętej Trójcy (zamek na granitowej skale) i przepaść pod nim.

Nie-Boska komedia – plan wydarzeń

1. Henryk bierze ślub z Marią; po ślubie, jeszcze przed narodzinami syna, widzi we śnie Dziewicę, personifikację poezji, i obiecuje pójść za nią.

2. Po narodzinach syna Orcia Henryk oddala się od żony; widząc Dziewicę, mówi: „rzucam dom i idę za tobą”.

3. Podczas chrztu Maria błogosławi syna słowami „Bądź poetą, aby cię ojciec kochał” i przeklina go, jeśli nie zostanie poetą.

4. Henryk wraca do domu, dowiaduje się, że Maria jest w domu wariatów; Maria umiera w jego ramionach.

5. Dziesięć lat później Orcio, ślepnie i mówi jak poeta; Lekarz stwierdza ślepotę i pomieszanie zmysłów.

6. Henryk, przebrany, wędruje po obozie rewolucjonistów i rozmawia z Pankracym, który proponuje mu przyłączenie się; Henryk odmawia.

7. Henryk zostaje wodzem Okopów Świętej Trójcy; Orcio widzi sąd umarłych nad ojcem, a potem ginie od kuli.

8. Henryk po upadku twierdzy skacze w przepaść; Pankracy sądzi pojmanych arystokratów, widzi na niebie Chrystusa i umiera z okrzykiem „Galilaee, vicisti!”.

Nie-Boska komedia – pytania i odpowiedzi

Kim jest główny bohater „Nie-Boskiej komedii”?

Mąż, czyli hrabia Henryk. Główny bohater to poeta i arystokrata Henryk, w tekście nazywany Mężem.

Kto ukazuje się Henrykowi jako ideał poezji, który odciąga go od rodziny?

Dziewica. Dziewica to personifikacja poetyckiego ideału. Henryk obiecuje iść za nią, a z bliska okazuje się ona upiorem.

Czego Maria życzy synowi podczas chrztu?

Żeby został poetą. Maria mówi: „Bądź poetą, aby cię ojciec kochał”, i przeklina syna, jeśli nim nie będzie.

Co dzieje się z wzrokiem Orcia?

Traci wzrok. Lekarz stwierdza ślepotę (amaurosis); Orcio widzi jednak oczami ducha i mówi jak poeta.

Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.