Opracowanie lektury · Romantyzm
Ballady i romanse (wybór) – streszczenie i opracowanie
- Streszczenie: 4 min
- 8 bohaterów
- 6 motywów
Ballady i romanse (wybór) – najważniejsze informacje
- Autor
- Adam Mickiewicz
- Epoka
- Romantyzm
- Rodzaj literacki
- liryka z elementami epiki i dramatu
- Gatunek
- ballady i romanse (wybór)
- Pierwsze wydanie
- 1822
- Liczba bohaterów
- 8
Ballady i romanse (wybór) – streszczenie
Więcej w aplikacji
Powtórz „Ballady i romanse (wybór)” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.
- Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
- XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Ballady i romanse (wybór) – bohaterowie
Karusia („Romantyczność”)
Młoda dziewczyna, która w biały dzień widzi ducha zmarłego ukochanego, Jasieńka, i rozmawia z nim. Dla ludzi dokoła zachowuje się dziwnie, ale dla niej to prawdziwe spotkanie.
Podmiot liryczny i starzec („Romantyczność”)
Poeta stoi po stronie „czucia i wiary”, a starzec wołający o „oku i szkiełku” reprezentuje rozum i naukę. Poeta zwraca się do starca: „Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu!”, i radzi: „Miej serce i patrzaj w serce!”.
Twardowski
Szlachcic znany z magii, który zapisał duszę diabłu (cyrograf). Pije i hula w karczmie, a gdy Mefistofeles upomina się o jego duszę, Twardowski przechytrza go trzema niemożliwymi zadaniami.
Mefistofeles
Diabeł, który wyskakuje z kielicha wódki Twardowskiego w karczmie „Rzym”, żeby zabrać jego duszę. Zmuszony do wykonywania zadań, kąpie się nawet w wodzie święconej, a na końcu, gdy Twardowski podsuwa mu swoją żonę, wymyka się przez dziurkę od klucza.
Dzieci i zbójca („Powrót taty”)
Dzieci modlą się o powrót ojca. Starszy zbójca, usłyszawszy ich modlitwę, wspomina swoją żonę i synka i zabrania kolegom okradać kupca: „Dziatki sprawiły, że uchodzisz cało”.
Pani z „Lilij”
Żona, która zabija męża i grzebie go w gaju, a na jego grobie sieje lilie. Mimo że chce zataić zbrodnię, nie może żyć spokojnie, a w kościele widzi widmo męża.
Dziewczyna i pan („Rybka”)
Dziewczyna, opuszczona przez pana, który chce ożenić się z księżną, rzuca się do jeziora i zamienia w Świtziankę. Pan z żoną, którzy przychodzą nad wodę, znikają, a zostaje po nich tylko głaz podobny do dwóch ludzi.
Marta i Emrod („Rękawiczka”)
Marta, dama na dworze, prosi Emroda, który ją kocha, by przyniósł rękawiczkę, która spadła z krużganków między lwa, tygrysa i lamparty. Emrod przynosi rękawiczkę, ale potem rzuca ją Marcie w oczy: „Pani, twych dzięków nie trzeba mi wcale”.
Ballady i romanse (wybór) – motywy
Czucia i wiary wobec rozumu
W „Romantyczności” starzec ufa tylko „oku i szkiełku”, a poeta mówi, że „czucie i wiara silniej mówi do mnie”. Dla romantyków uczucie i intuicja pozwalają poznać prawdy, których rozum nie widzi.
Dobra i miłosierdzia
W „Powrocie taty” modlitwa dzieci wzrusza zbójcę i ratuje ojca. Dobro okazuje się silniejsze niż siła i przemoc.
Motyw fantastyki i ludowości
Duchy, diabły, zjawy i zaklęcia są w balladach częścią świata przedstawionego, a nie wymysłem. Mickiewicz korzysta z pieśni i wierzeń ludowych (np. „Rybka” jest „ze śpiewu gminnego”, a „Lilije” „z pieśni gminnej”).
Motyw honoru i dumy
W „Rękawiczce” rycerz nie godzi się, by kobieta bawiła się jego uczuciami: przynosi rękawiczkę z areny, a potem odrzuca nagrodę.
Motyw sprytu i ludowego humoru
W „Pani Twardowskiej” Twardowski, choć grzeszny, przechytrza diabła: każe mu wymurować gmach z orzechów, spleść bicz z piasku i wykąpać się w wodzie święconej. Humor i spryt zwyciężają nad strachem.
Motyw zbrodni i kary
W „Lilijach” żona nie unika kary, bo widmo męża zjawia się w kościele i kościół zapada się. W „Rybce” dziewczyna rzuca się do jeziora z rozpaczy, a pan z żoną znika, zostawiając tylko głaz podobny do dwóch ludzkich ciał. Ballady pokazują, że zła nie da się ukryć.
Ballady i romanse (wybór) – czas i miejsce akcji
Czas akcji
Utwory nie mają ścisłego czasu: opowiadają o dawnych czasach i ludowych wierzeniach; „Lilije” wspominają króla Bolesława. Tom ukazał się w 1822 roku.
Miejsce akcji
Miejsca ludowe i baśniowe: miasteczko (Romantyczność), karczma „Rzym” (Pani Twardowska), droga pod wzgórkiem za miastem (Powrót taty), gaj, kościół (cerkiew) i dwór (Lilije), jezioro i las (Rybka), zwierzyniec króla (Rękawiczka).
Ballady i romanse (wybór) – plan wydarzeń
1. „Romantyczność”: dziewczyna Karusia widzi ducha zmarłego Jasieńka; starzec woła o „szkiełku i oku”, a poeta odpowiada, że „czucie i wiara” mówią silniej niż „mędrca szkiełko i oko”.
2. „Pani Twardowska”: Twardowski, którego duszę chce zabrać Mefistofeles, nakłada na diabła trudne zadania (koń z płótna, bicz z piasku, gmach z orzechów), każe mu kąpać się w wodzie święconej, a na końcu podsuwa mu swoją żonę, przed którą diabeł ucieka.
3. „Powrót taty”: dzieci modlą się o powrót ojca, kupca; gdy zbójcy go napadają, ich starszy, wzruszony tym, że słyszał modlitwę dzieci, puszcza kupca wolno.
4. „Lilije”: żona zabija męża i grzebie go w gaju, a na jego grobie sieje lilie; po powrocie z wojny bracia męża chcą się z nią ożenić.
5. „Lilije”: w kościele pojawia się widmo męża, które zapowiada „biada” żonie i braciom i odsyła ich „na tamten świat”; cerkiew zapada się, a nad nią rosną lilie.
6. „Rybka”: opuszczona dziewczyna rzuca się do jeziora i staje się Świtezianką; wierny sługa przynosi nad wodę jej dziecko.
7. „Rybka”: po powrocie nad jezioro sługa nie widzi pana i jego żony, a zamiast nich zostaje tylko głaz podobny do dwóch ludzkich ciał.
8. „Rękawiczka”: Marta rzuca rękawiczkę między dzikie zwierzęta, a rycerz Emrod ją przynosi i rzuca jej w twarz.
Ballady i romanse (wybór) – pytania i odpowiedzi
Jak nazywa się dziewczyna widząca ducha w balladzie „Romantyczność”?
Karusia. Dziewczyna to Karusia, która widzi w biały dzień ducha ukochanego Jasieńka. Tłum dokoła nic nie widzi.
Kogo uosabia starzec w „Romantyczności”, który ufa „oku i szkiełku”?
Rozum i naukę. Starzec wierzy tylko w to, co widać „oku i szkiełku”, czyli w racjonalne poznanie. Poeta odpowiada, że „czucie i wiara” mówią silniej niż „mędrca szkiełko i oko”.
W jaki sposób Twardowski przechytrza Mefistofelesa w „Pani Twardowskiej”?
Zleca mu niemożliwe zadania, które diabeł musi wykonać. Twardowski powołuje się na kontrakt i każe diabłu m.in. dosiąść konia namalowanego na płótnie, skręcić bicz z piasku i wymurować gmach z ziarnek orzecha, potem wykąpać się w wodzie święconej, a na końcu podsuwa mu swoją żonę.
Co skłania zbójcę w „Powrocie taty” do puszczenia kupca wolno?
Wspomnienie żony i synka po usłyszeniu modlitwy dzieci. Zbójca, słysząc modlitwę dzieci, przypomina sobie swoją żonę i synka i mówi: „Dziatki sprawiły, że uchodzisz cało”.
Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.