Opracowanie lektury · Renesans
Kazania sejmowe – streszczenie i opracowanie
- Streszczenie: 4 min
- 6 bohaterów
- 5 motywów
Kazania sejmowe – najważniejsze informacje
- Autor
- Piotr Skarga
- Epoka
- Renesans
- Rodzaj literacki
- publicystyka
- Gatunek
- kazania (cykl kazań)
- Pierwsze wydanie
- 1597 (Kraków)
- Liczba bohaterów
- 6
Kazania sejmowe – streszczenie
Więcej w aplikacji
Powtórz „Kazania sejmowe” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.
- Szczegółowe streszczenie, gdy potrzebujesz więcej
- Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
- XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Kazania sejmowe – bohaterowie
Piotr Skarga (kaznodzieja)
Jezuita i nadworny kaznodzieja króla, autor i mówca kazań. Występuje jako prorok wzywający do pokuty (sam przywołuje biblijnych proroków jako wzór ostrzegania narodu). Posługuje się biblijnymi przykładami, alegoriami i groźbami, żeby wstrząsnąć sumieniem słuchaczy.
Posłowie i senatorowie (adresaci)
Ludzie, którzy zjeżdżają się na sejm, by naprawiać państwo. Skarga zwraca się do nich „przezacni Panowie” i zarzuca im niezgodę, chciwość, zbytek i brak troski o dobro wspólne.
Ojczyzna jako matka
Alegoria Rzeczypospolitej w kazaniu wtórym: matka, która rodzi, wychowuje i obdarza swoje dzieci wiarą, wolnością, dostatkiem i pokojem. Zasługuje na miłość i poświęcenie.
Król
W kazaniach Skarga przedstawia go jako głowę państwa dającą jedność i porządek. Domaga się dla niego szacunku i ostrzega, że osłabienie władzy królewskiej szkodzi państwu.
Heretycy
Tak Skarga nazywa protestantów. W jego ujęciu rozrywają jedność państwa i są zagrożeniem dla władzy i porządku. Jest to stanowisko kaznodziei kontrreformacji, a nie neutralny opis.
Wzory poświęcenia (Judyta, Estera, Regulus i inni)
Postacie biblijne i antyczne, które Skarga przywołuje jako przykłady miłości ojczyzny: Judyta, Estera, Mojżesz, Dawid, a także Rzymianie Kodrus, Decjusze i Regulus.
Kazania sejmowe – motywy
Motyw grzechu i kary
Skarga łączy upadek państwa z grzechami obywateli (zabójstwa, lichwa, zbytek, wyzysk) i ostrzega, że Bóg może ukarać naród. Kończy wezwaniem do pokuty, która może odwrócić zapowiedziany wyrok.
Motyw miłości ojczyzny
Ojczyzna jest u Skargi matką, która zasługuje na wdzięczność i poświęcenie. Brak troski o nią uznaje on za pierwszą chorobę państwa, a przykłady z Biblii i antyku mają skłonić słuchaczy do służby wspólnemu dobru.
Motyw niezgody domowej
Kłótnie i rozbicie tworzą w kazaniach obraz państwa jako ciała, w którym członki nie mogą żyć osobno. Skarga ostrzega, że niezgoda grozi utratą ziem, języka i narodu.
Motyw władzy królewskiej
Skarga uważa monarchię za najlepszy ustrój i domaga się szacunku dla króla. Osłabienie jego władzy nazywa czwartą chorobą Rzeczypospolitej.
Motyw wolności szlacheckiej
Skarga nazywa ją „złotą wolnością”, ale ostrzega, że bez prawa i posłuszeństwa zamienia się w swawolę. Rozróżnia cztery rodzaje wolności, z których ostatnia, życie bez praw i urzędów, jest według niego szatańska.
Kazania sejmowe – czas i miejsce akcji
Czas akcji
Rok 1597 (powstanie utworu), czasy panowania Zygmunta III Wazy; Skarga odwołuje się też do dziejów biblijnych i starożytnych.
Miejsce akcji
Rzeczpospolita Obojga Narodów (Korona i Litwa); kazania są adresowane do uczestników sejmu, posłów i senatorów, choć według większości badaczy nie zostały wygłoszone.
Kazania sejmowe – plan wydarzeń
1. Kazanie pierwsze: Skarga prosi posłów, by prosili Boga o mądrość do rządzenia, i wylicza zagrożenia dla państwa.
2. Kazanie wtóre: ojczyzna jest matką, która obdarza swoje dzieci; brak miłości do niej to pierwsza choroba Rzeczypospolitej; obraz tonącego okrętu.
3. Kazanie trzecie: niezgoda domowa jako druga choroba; grozi utratą ziem, języka i narodu oraz wygnaniem.
4. Kazanie czwarte: według Skargi naruszenie religii katolickiej przez herezje to trzecia choroba, bo religia jest fundamentem państwa.
5. Kazanie piąte: Skarga twierdzi, że wiara katolicka zachowuje państwa, a herezja je niszczy.
6. Kazanie szóste: osłabienie władzy królewskiej to czwarta choroba; Skarga wyróżnia cztery „wolności”, z których ostatnia jest szatańska.
7. Kazanie siódme: prawa niesprawiedliwe i niewykonywane to piąta choroba; krytyka m.in. konfederacji z 1573 roku.
8. Kazanie ósme: jawne grzechy i brak kar to szósta choroba; trzy rodzaje gróźb Bożych i wezwanie do pokuty.
Kazania sejmowe – pytania i odpowiedzi
Ile kazań liczy zbiór „Kazania sejmowe”?
8. Zbiór składa się z ośmiu kazań: od kazania pierwszego (na początku sejmu) do ósmego (o szóstej chorobie Rzeczypospolitej).
Jak Skarga nazywa pierwszą chorobę Rzeczypospolitej w kazaniu wtórym?
Brak życzliwości ku ojczyźnie. Kazanie wtóre opisuje pierwszą chorobę jako brak życzliwości (miłości) ku ojczyźnie.
Za kogo Skarga uważa ojczyznę w kazaniu wtórym?
Za matkę, która rodzi, wychowuje i obdarza swoje dzieci. Ojczyzna jest u Skargi matką namilszą, od której pochodzą wiara, wolność, pokój i dostatek, a od jej dzieci oczekuje się miłości i poświęcenia.
Co robi „głupi” człowiek, gdy okręt tonie, w obrazie z kazania wtórego?
Pilnuje własnych skrzyń i tłomoczków zamiast bronić okrętu. Skarga porównuje państwo do okrętu: kto pilnuje tylko własnych skrzynek, a nie broni okrętu, zatonie razem z nim.
Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.