Opracowanie lektury · Młoda Polska

Chłopcy z Placu Broni – streszczenie i opracowanie

Ferenc Molnár

  • Streszczenie: 4 min
  • 9 bohaterów
  • 5 motywów

Chłopcy z Placu Broni – najważniejsze informacje

Autor
Ferenc Molnár
Epoka
Młoda Polska
Rodzaj literacki
epika
Gatunek
powieść dla młodzieży
Pierwsze wydanie
1907 (w odcinkach w prasie od 1906)
Liczba bohaterów
9

Chłopcy z Placu Broni – streszczenie

Budapeszt, wiosna, koniec XIX wieku. Grupa chłopców z ulicy Pawła spędza wolny czas na pustym placu z drewnianymi stosami (nazywają go „grundem”), gdzie grają w palanta i bawią się w wojsko. Prezesem zostaje Janosz Boka, a jedynym szeregowcem, którym wszyscy dyrygują, jest drobny Ernest Nemeczek. Plac chcą zdobyć Czerwone Koszule, a ich przywódca Feri Acz sam wchodzi na plac i kradnie chłopcom flagę z twierdzy. Boka postanawia pokazać, że się nie boją: wraz z Czónakosem i Nemeczkiem wyrusza do ogrodu botanicznego, terytorium wroga, i przybija do drzewa kartkę „Tu byli chłopcy z ulicy Pawła!”. Nemeczek wpada tam do stawu, a potem chowa się w basenie ze złotymi rybkami i przeziębia się. W grupie pojawia się zdrajca: Gereb zostaje szpiegiem Czerwonych Koszul. Szkolne Towarzystwo Kitowe, rozwiązane przez nauczyciela, działa dalej potajemnie; gdy Nemeczek zostawia zebranie, żeby śledzić Gereba, koledzy ogłaszają go zdrajcą i wpisują jego imię do księgi małymi literami. Nemeczek na własną rękę zabiera Czerwonym Koszulom flagę z ruin w ogrodzie botanicznym, chowa się na drzewie na wyspie i słyszy ich naradę. Pastorowie wyrywają mu flagę i wrzucają go do stawu, ale Acz salutuje mu na pożegnanie. W dniu bitwy chory Nemeczek ucieka z domu i powala Acza, a chłopcy wygrywają. Towarzystwo Kitowe po bitwie wpisuje jego imię wielkimi literami, ale delegacja z przeprosinami przychodzi za późno: Nemeczek umiera. Wieczorem stróż Janó mówi Boce, że na placu stanie dom, a Boka pociesza się, że Nemeczek, który oddał za plac życie, tego nie doczekał.

Więcej w aplikacji

Powtórz „Chłopcy z Placu Broni” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.

  • Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
  • XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Pobierz za darmo zGoogle Play

Chłopcy z Placu Broni – bohaterowie

Ernest Nemeczek

Drobny, jasnowłosy chłopiec, w zabawie w wojsko jedyny szeregowiec — wszyscy mu rozkazują, a on się cieszy, że może służyć. Boi się Acza, ale w ważnych chwilach okazuje się bardzo odważny: na własną rękę zabiera Czerwonym Koszulom flagę, a w dniu bitwy, mimo choroby, ucieka z domu, żeby bronić placu, i powala Acza. Jest sekretarzem Towarzystwa Kitowego. Po bitwie zostaje mianowany kapitanem, ale umiera następnego dnia.

Janosz Boka

Prezes chłopców z ulicy Pawła. Cichy, poważny, sprawiedliwy; dba o honor i zasady (nie pozwala dopisać obelg do kartki zostawionej na wyspie). Wyrusza z Czónakosem i Nemeczkiem do ogrodu botanicznego. Na końcu jest wstrząśnięty śmiercią Nemeczka i odkrywa, że zwycięstwo niewiele znaczy.

Feri Acz

Przywódca Czerwonych Koszul. Zuchwały i silny, sam wchodzi na plac i kradnie chłopcom flagę z twierdzy. Pomimo wrogości jest odważny i honorowy: po bitwie krąży wieczorem pod domem chorego Nemeczka i pyta stróża o jego zdrowie, a do domu wysyła poselstwo.

Gereb

Chłopiec z klasy Boki. Staje się szpiegiem Czerwonych Koszul i przekazuje Aczowi informacje o chłopcach z ulicy Pawła; przekupił stróża placu. To zdrajca w grupie.

Czónakos

Silny chłopiec, hałaśliwy i wesoły. Wraz z Nemeczkiem buduje twierdzę na placu. Towarzyszy Boce w wyprawie do ogrodu botanicznego i opowiada koledze o przygodach, często ubarwiając je.

Pastorowie

Najgroźniejsi chłopcy z Czerwonych Koszul: zabierają słabszym kulki, wrzucają Nemeczka do stawu, a Acz za karę każe im się wykąpać. Starszy prowadzi poselstwo z wypowiedzeniem wojny i prosi Nemeczka o wybaczenie, a po bitwie zostaje wodzem po Aczu.

Rácz

Surowy, ale łagodny w gruncie rzeczy nauczyciel łaciny. Rozwiązuje Towarzystwo Kitowe, a po śmierci Nemeczka wspomina go w klasie i zaprasza uczniów na pogrzeb.

Janó

Słowak, stróż placu, który mieszka w szopie. Gereb go przekupuje. Na końcu mówi Boce, że na placu stanie trzypiętrowy dom, bo właściciel gruntu zaczyna budowę.

Kolnay i Leszik

Chłopcy z klasy, członkowie Towarzystwa Kitowego. Kolnay jest jego prezesem, a Leszik protokolantem, który wpisuje imię Nemeczka najpierw małymi, a potem wielkimi literami.

Chłopcy z Placu Broni – motywy

Motyw odwagi

Odwaga nie jest domeną tych, którzy mają władzę. Najodważniejszy okazuje się Nemeczek — drobny, lekceważony szeregowiec, który zabiera flagę z terytorium wroga i mimo choroby staje do bitwy. Boka pokazuje inną odwagę: spokojną, opartą na honorze.

Motyw przyjaźni i wspólnoty

Chłopcy z ulicy Pawła tworzą wspólnotę z własnymi zasadami, stopniami i wspólnym celem: obroną placu. Po bitwie, gdy kolega umiera, przyjaźń okazuje się ważniejsza od zwycięstwa.

Motyw sprawiedliwości i honoru

Gdy Towarzystwo Kitowe wpisuje imię Nemeczka małymi literami i ogłasza go zdrajcą, krzywdzi go niesłusznie. Dopiero po bitwie przyznaje się do błędu i zapisuje jego imię wielkimi literami, ale przeprosiny przychodzą za późno. Boka dba o to, by chłopcy walczyli uczciwie i bez obelg.

Motyw straty i dorastania

Plac jest dla chłopców całym światem, ale na końcu okazuje się, że stanie na nim dom. Po śmierci Nemeczka Boka zaczyna rozumieć, czym jest życie. Powieść pokazuje, że dzieciństwo kończy się wraz ze stratą.

Motyw zdrady

W gronie chłopców pojawia się szpieg: Gereb przekazuje informacje wrogom i przekupuje stróża placu. Kontrastuje to z lojalnością Nemeczka, który mimo upokorzeń pozostaje wierny kolegom.

Chłopcy z Placu Broni – czas i miejsce akcji

Czas akcji

Wiosna, koniec XIX wieku (na pieczęci Towarzystwa Kitowego widnieje rok 1889); akcja trwa kilka dni, od marca.

Miejsce akcji

Budapeszt (dzielnica Józsefváros): pusty plac z drewnianymi stosami przy ulicy Pawła, gimnazjum, ogród botaniczny z wyspą oraz dom krawca Nemeczka przy ulicy Rákos.

Chłopcy z Placu Broni – plan wydarzeń

1. Marcowe popołudnie w szkole: chłopcy umawiają się na plac przy ulicy Pawła, gdzie bawią się w wojsko; Nemeczek jest jedynym szeregowcem.

2. Acz sam wchodzi na plac, kradnie chłopcom flagę z twierdzy i ucieka; wieczorem chłopcy wybierają Bokę na prezesa.

3. Boka opracowuje plan: z dwoma najodważniejszymi wyruszy do ogrodu botanicznego i przybije do drzewa kartkę „Tu byli chłopcy z ulicy Pawła!”.

4. Wyprawa do ogrodu botanicznego: Nemeczek wpada do stawu, chowa się w basenie ze złotymi rybkami i przeziębia się; Boka i Nemeczek widzą wśród Czerwonych Koszul Gereba.

5. Nauczyciel Rácz rozwiązuje Towarzystwo Kitowe, które działa dalej potajemnie; Gereb przekupuje stróża Janó.

6. Nemeczek zostawia zebranie Towarzystwa Kitowego, żeby śledzić Gereba; koledzy ogłaszają go zdrajcą i wpisują jego imię do księgi małymi literami.

7. Czwartkowy wieczór na wyspie: Acz dowiaduje się, że z arsenału zniknęła flaga; z drzewa schodzi Nemeczek, który ją ukradł, a Pastorowie wrzucają go do stawu.

8. Boka wiesza na placu odezwę do chłopców: grund jest w niebezpieczeństwie, Czerwone Koszule chcą go zająć; Nemeczek zostaje adiutantem.

9. Czerwone Koszule wypowiadają wojnę; Nemeczek jest chory w domu.

10. Wielka bitwa na placu: chłopcy z ulicy Pawła wygrywają; chory Nemeczek ucieka z domu, powala Acza i zostaje mianowany kapitanem.

11. Towarzystwo Kitowe unieważnia wpis i zapisuje imię Nemeczka wielkimi literami; jego delegacja z przeprosinami przychodzi, gdy Nemeczek umiera.

12. Wieczorem stróż Janó mówi Boce, że na placu stanie trzypiętrowy dom; następnego dnia Rácz wspomina Nemeczka w klasie i zaprasza na pogrzeb.

Chłopcy z Placu Broni – pytania i odpowiedzi

W jakim mieście toczy się akcja powieści?

W Budapeszcie. Chłopcy z ulicy Pawła mieszkają w Budapeszcie. Plac, o który walczą, leży w dzielnicy Józsefváros.

Kim jest Ernest Nemeczek w zabawie w wojsko na placu?

Jedynym szeregowcem. Wszyscy chłopcy na placu mają jakieś stopnie, a szeregowcem jest tylko Nemeczek. Pomimo tego okazuje się najodważniejszy.

Kto jest prezesem chłopców z ulicy Pawła?

Janosz Boka. Prezesem jest Janosz Boka — spokojny, poważny i sprawiedliwy. Feri Acz to przywódca Czerwonych Koszul.

Co Boka postanawia zrobić w ogrodzie botanicznym?

Przybić do drzewa kartkę „Tu byli chłopcy z ulicy Pawła!”. Boka chce pokazać, że chłopcy się nie boją, ale bez obelg. Zostawia więc na wyspie wroga kartkę z napisem „Tu byli chłopcy z ulicy Pawła!”.

Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.