Wesele – streszczenie i opracowanie

AKT I

Noc, listopad, rok 1900. Akcja rozgrywa się w wiejskiej chacie, gdzie gra weselna muzyka. Dziennikarz rozmawia z Czepcem, który stara się przekonać go, aby spojrzał na chłopów z innej perspektywy. Czepiec mówi mu, że chłopi czytają gazety i interesują się światem. Dziennikarz nie chce rozmawiać o polityce, podoba mu się spokój panujący na wsi.

Pojawia się Żyd, który rozmawia z Panem Młodym. Wyjaśnia mu, jakie różnice istnieją między nimi a chłopami, i mówi, że po weselu, już następnego dnia, przestanie się zachwycać wsią i wróci do swojego miejskiego życia. Pan Młody jest zafascynowany panną młodą, uważa, że inne kobiety są przeciętne. Mówi, że na wsi czuje się zdrowszym człowiekiem.

Wkrótce przychodzi córka Żyda, Rachela. Poeta rozmawia z Gospodarzem, jednak ich dialog przerywają Czepiec i Ojciec. Czepiec radzi Poecie, aby poślubił chłopkę, która da mu szczęście, i osiedlił się na wsi. Poeta mówi, że dużo podróżuje i nie może być w jednym miejscu. Ksiądz domaga się od Żyda czynszu za dzierżawę karczmy, a Żyd – od Czepca zapłaty za koniczynę. Czepiec kłóci się z nimi obydwoma.

Gospodarz opowiada im o krwawej rzezi, a Pan Młody mówi, że słyszał o tym jedynie z opowieści. Poeta, po rozmowie z Rachelą, prosi młodą parę, aby zaprosili Chochoła na wesele. Para młoda, śmiejąc się, zaprasza go, mówiąc, że zapraszają każdego, kto chce przyjść.

AKT II

O północy przychodzi Chochoł, a Isia, córka Gospodarzy, stara się go wygonić, nie rozumiejąc, kim jest. Marysi ukazuje się zjawa jej zmarłego, dawnego narzeczonego. Dziennikarz dostrzega Stańczyka, który wręcza mu laskę błazeńską. Dziennikarz zaczyna przypominać sobie o niewoli narodu, czując ciężar historii.

Poeta widzi Rycerza, który symbolizuje siłę i odwagę, a Pan Młody spotyka Hetmana Branickiego, który jest symbolem zdrady. Dziad zauważa Upiora Jakuba Szeli, przywódcę krwawej rzezi, który pojawia się w krwi i prosi o wiadro wody.

Gospodarz spotyka Wernyhorę, który wydaje mu rozkaz, aby zebrał chłopów i, gdy ci się zgromadzą, zagrał na złotym rogu, co obudzi w nich chęć do walki. Gospodarz każe Jaśkowi zwołać chłopów, przekazując mu róg, prosząc, aby go nie zgubił. Staszek, który trzymał konia Wernyhory, wręcza Gospodarzowi złotą podkowę, którą zgubił koń starca, a Gospodyni chowa ją w skrzyni.

AKT III

Przychodzi pijany Nos. Panna Młoda opowiada Poecie o swoim śnie, w którym podróżuje złotą karetą do Polski i widzi diabła. Pyta Poetę, gdzie jest ta Polska. Poeta każe jej położyć rękę na piersi i mówi, że to właśnie tam.

Kuba opowiada Czepcowi o wizycie Wernyhory i wspomina o podkowie, która znajduje się w skrzyni. Czepiec postanawia obudzić Gospodarza, który jednak nic nie pamięta ze spotkania z Wernyhorą. Gospodarz powoli zaczyna sobie przypominać i wszyscy wokół dostrzegają różne znaki, które wskazują na nadchodzące wydarzenia.

Słyszą końskie kopyta, a wbiega Jasiek, który przypomina sobie, że miał zagrać w róg, ale orientuje się, że go zgubił. Za nim wchodzi Chochoł, który wyjaśnia, że Jasiek zgubił róg, gdy schylał się po czapkę z piórem. Ludzie zaczynają zachowywać się jak we śnie, a Jasiek stara się ich obudzić.

Chochoł mówi mu, by zabrał im broń, wytrząsnął z niej proch i zakreślił butem krąg. Następnie Chochoł zaczyna grać na patykach jak na skrzypcach, a ludzie tańczą do jego chocholego śpiewu.