Pieśń o Rolandzie – streszczenie i opracowanie

Tematem dzieła są walki Karola Wielkiego z Saracenami. Po zdobyciu rozległych terenów, Karol postanawia podjąć atak na Saragossę, którą broni król Marsyl. Przerażony władca szuka negocjacji i zawarcia układu z cesarzem, jednak hrabia Roland stanowczo sprzeciwia się temu pomysłowi, uznając, że Marsyl nie zasługuje na zaufanie. Król Karol wysyła Ganelona, aby ten udał się na ryzykowne poselstwo i przekonał Marsyla do przyjęcia warunków pokoju. Ganelon, który żywi nienawiść do Rolanda, postanawia wykorzystać tę sytuację do własnych celów i opracowuje plan, mający na celu zdradzenie swoich towarzyszy.

Marsyl wdraża podły plan Ganelona. Roland otrzymuje dowództwo tylnej straży, składającej się z dwudziestu tysięcy żołnierzy. Kiedy francuskie wojska wycofują się z Hiszpanii, Marsyl napada na nie w wąwozie Roncevaux. Roland walczy dzielnie, wymachując swoim mieczem Durendalem, jednak pomimo jego odwagi, siły francuskich oddziałów zaczynają słabieć. Roland nie chce jednak wzywać pomocy, bo dla niego honor rycerski jest najważniejszy. Ostatecznie wojska francuskie zostają pokonane. Roland, z żalem obserwując śmierć swoich towarzyszy broni, w końcu postanawia dmuchnąć w róg, by wezwać pomoc. Oliwier, jego bliski przyjaciel, uświadamia mu, że jest już za późno, ale Roland nie rezygnuje i z całych sił dmie w róg. Wkrótce giną Oliwier i Turpin.

Roland, mimo wyczerpania i ran, postanawia wstać i wspiąć się na wzgórze, aby być bliżej Boga. Tam, próbuje zniszczyć swój miecz Durendal, ale mu się to nie udaje. Upada i odwraca twarz ku Hiszpanii, co symbolizuje jego moralny triumf. Na końcu wyciąga rękę do Stwórcy, a aniołowie zabierają jego duszę do raju. Hrabia Roland do samego końca pozostaje wierny swojemu narodowi, królowi, Bogu i przede wszystkim rycerskiemu honorowi.

Po śmierci Rolanda, Karol Wielki, pogrążony w żalu i smutku, ruszył w pościg za Saracenami, którzy, mimo porażki, wciąż stanowili zagrożenie. Karol dowiedział się, że Marsyl, ranny i zrozpaczony, powierzył obronę Hiszpanii nowemu wrogowi – emirowi Baligantowi. Obiecał mu, że jeśli ten pokona Karola, otrzyma całą Hiszpanię. Karol, wyzwany na bitwę, ponownie wyruszył do walki. W pojedynku osobiście zabił Baliganta, co pozwoliło mu przejąć Saragossę.

Po zwycięstwie nad Baligantem, Karol nakazał ochrzcić mieszkańców Saragossy, a tych, którzy się opierali, zgładził. Żonę Marsyla również przyjął w krąg chrześcijaństwa. Z triumfem, ale i smutkiem, Karol pochował swoich dzielnych rycerzy – Rolanda, Oliwiera i Turpina. Ciała bohaterów zostały przewiezione do Francji, a ich serca złożono w grobach z białego marmuru.

Ganelon, który zdradził swoich towarzyszy, został skazany na śmierć przez cesarza.

Tuż po tych wydarzeniach Karol otrzymał boskie wezwanie – objawił mu się Święty Gabriel, który nakazał mu wyruszyć na pomoc królowi Wiwianowi, obleganemu przez pogan. Karol, wypełniając swoje obowiązki jako władca i rycerz, ruszył na nową wyprawę, nie zapominając o przysiędze i honorze, który zawsze go prowadził.