Opracowanie lektury · Dwudziestolecie
Przedwiośnie – streszczenie i opracowanie
- Streszczenie: 15 min
- 12 bohaterów
- 7 motywów
- Audio w aplikacji
Przedwiośnie – najważniejsze informacje
- Autor
- Stefan Żeromski
- Epoka
- Dwudziestolecie
- Rodzaj literacki
- epika
- Gatunek
- powieść
- Pierwsze wydanie
- 1924
- Liczba bohaterów
- 12
Przedwiośnie – streszczenie
Więcej w aplikacji
Przeczytaj całe streszczenie „Przedwiośnie” w aplikacji Teachty — za darmo.
- Streszczenie audio — posłuchaj w drodze do szkoły
- Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
- XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Przedwiośnie – bohaterowie
Cezary Baryka
Cezary to chłopak, który zmienia swoje poglądy. Na początku buntuje się i fascynuje rewolucją w Baku, ale po śmierci matki zaczyna myśleć inaczej. W Polsce stara się zrozumieć, czym jest patriotyzm – walczy z bolszewikami i angażuje się w działalność społeczną. Jest zakochany w Laurze, ale ma też romans z Karoliną. W Nawłoci widzi biedę chłopów, co sprawia, że chce wprowadzać zmiany, ale jednocześnie dostrzega, jak brutalna może być rewolucja. O tych sprawach rozmawia z Gajowcem i Lulkiem.
Seweryn Baryka
Ojciec Cezarego, który bardzo kocha Polskę. Po latach wojny przedziera się przez całą Rosję z polskich formacji wojskowych, by odnaleźć rodzinę w Baku i zabrać syna do Polski. Opowiada mu o „szklanych domach” – wizji nowoczesnej Polski. Umiera w drodze, ale prosi go, by odnalazł Szymona Gajowca.
Jadwiga Baryka
Matka Cezarego. Wyszła za Seweryna, ale kocha Gajowca. Tęskni za Polską, nie radzi sobie z buntem syna. W listach do męża kłamie, że Cezary jest grzeczny. Pomaga księżnej, za co skazują ją na ciężką pracę – umiera z wycieńczenia.
Szymon Gajowiec
Przyjaciel rodziny Baryków. Kocha Jadwigę w tajemnicy. Pomaga Cezaremu w Polsce i pisze książkę, w której ma pomysły, jak odbudować kraj.
Hipolit Wielosławski
Kolega Cezarego z wojny. Cezary ratuje mu życie, więc Hipolit zabiera go do swojego domu w Nawłoci.
Antoni Lulek
Student prawa i komunista. Cezary opowiada mu o Nawłoci, a Lulek namawia go, by wrócił do walki o rewolucję. Ciągnie go na komunistyczne spotkania.
Karolina Szarłatowiczówna
Dziewczyna pod opieką Wielosławskich, miała wyjść za Cezarego. Gdy odkrywa, że on romansuje z Laurą, załamuje się. Ktoś ją truje – podejrzana jest Wanda, ale nie ma dowodów.
Laura Kościeniecka
Narzeczona Barwickiego. Romansuje z Cezarym, ale ostatecznie zostaje z narzeczonym. Obwinia Cezarego, że przez jego awanturę musiała natychmiast wziąć ślub.
Wanda Okszyńska
Dziewczyna, która słabo się uczy, ale ma talent do gry na fortepianie. Trafia do Nawłoci. Zakochuje się w Cezarym, ale zostaje przez niego odrzucona – dlatego wszyscy myślą, że to ona otruła Karolinę.
Ksiądz Anastazy
Przyrodni brat Hipolita. Karolina na spowiedzi mówi mu o miłości do Cezarego.
Władysław Barwicki
Narzeczony Laury. Wie o jej zdradzie z Cezarym, ale i tak się z nią żeni.
Buławnik
Kolega Cezarego. Po Nawłoci mieszkają razem w Warszawie.
Przedwiośnie – motywy
Motyw matki i matczynej miłości
Jadwiga to wzór matki, która poświęca się dla dobra swojego syna. Jej miłość jest silna, ale nie ogranicza Cezarego. Pomimo jego buntów, stara się go chronić. Kiedy wybucha rewolucja, a życie staje się trudne, Jadwiga robi wszystko, by zapewnić synowi jedzenie. Choć życie jest ciężkie, nigdy nie narzeka, zachowując moralność i miłość do Cezarego. Dopiero po jej śmierci Cezary dostrzega, jak wielkie były jej poświęcenia.
Motyw młodości i przemiany
Młodość Cezarego to czas buntu i poszukiwania sensu, także przez rewolucję. Na początku jego poglądy są naiwne, pełne idealizmu. Jednak po śmierci matki i ojca, Cezary przechodzi głęboką przemianę. Z rewolucyjnego entuzjasty staje się bardziej dojrzałym człowiekiem, który dostrzega trudną rzeczywistość życia. Jego dojrzewanie to rezultat tragicznych doświadczeń, które go zmieniają.
Motyw nieszczęśliwej miłości
Motyw nieszczęśliwej miłości pojawia się w relacji Cezarego z Laurą, w której Cezary zakochuje się, mimo że Laura jest już zaręczona. Cezary staje się również obiektem miłości innych kobiet, jak Wanda i Karolina, ale te relacje także kończą się tragicznie.
Motyw ojca
Seweryn Baryka, ojciec Cezarego, miał duży wpływ na wychowanie syna. Choć był surowy, Cezary czuł się kochany i szanowany. Po długiej nieobecności ojciec wraca, ale już nie zdąży wesprzeć syna, ponieważ umiera w trakcie podróży do Polski.
Motyw podróży
Podróż Cezarego to nie tylko fizyczna droga, ale także poszukiwanie sensu życia i swojej tożsamości. Jego podróż z Baku do Polski jest trudna i pełna cierpienia. Cezary nie czuje się związany ani z Rosją, ani z Polską. Jego wewnętrzna podróż, polegająca na szukaniu swojego miejsca w świecie, trwa przez całą powieść. Spotkania z różnymi postaciami pomagają mu odkrywać siebie.
Motyw rewolucji
Rewolucja w oczach Cezarego Baryki początkowo wydaje się pełna nadziei i radości, szczególnie dla młodych ludzi. Cezary angażuje się w rewolucję, wierząc w sprawiedliwość społeczną. Na początku jego poparcie dla bolszewików jest silne, jednak kiedy rewolucja zaczyna go dotykać osobiście, zauważa jej brutalność. Z czasem, to co początkowo uważał za walkę o wolność, staje się chaosem pełnym przemocy i zniszczenia. Jego doświadczenia w Baku i późniejsze w Polsce zmieniają jego pogląd na rewolucję, która staje się dla niego przestrogą.
Motyw rodziny
Rodzina Baryków, zanim zostaje zniszczona przez tragiczne wydarzenia, żyje w stabilności. Jednak po wyjeździe ojca, Cezary zaczyna mieć problemy w relacjach z matką. Kiedy wybucha rewolucja, a matka umiera, Cezary zostaje sam. Jego podróż do Polski, która miała być powrotem do korzeni, kończy się kolejną tragedią – śmiercią ojca. Staje się sierotą. Dopiero w Nawłoci, u Hipolita, doświadcza namiastki stabilności, ale już w zupełnie innym etapie życia.
Przedwiośnie – czas i miejsce akcji
Czas akcji
Od dzieciństwa Cezarego w Baku (urodził się ok. 1900 r.) przez I wojnę światową (1914), rewolucję i walki w Baku (1917–1918) oraz wojnę polsko-bolszewicką (1920) do pierwszych lat niepodległej Polski. Powieść kończy „pierwszy dzień przedwiośnia” – marsz robotników pod Belweder; dokładnego roku narrator nie podaje. W „Rodowodzie” wspomniane jest powstanie listopadowe.
Miejsce akcji
Akcja rozgrywa się w Baku, Moskwie, Charkowie, Warszawie, Nawłoci oraz na terenach dzisiejszej Białorusi i Ukrainy.
Przedwiośnie – plan wydarzeń
1. Cezary Baryka dorasta w Baku z rodzicami Sewerynem i Jadwigą.
2. Ojciec zostaje powołany na front podczas I wojny światowej.
3. Cezary fascynuje się rewolucją 1917 roku.
4. Matka Cezarego umiera.
5. Cezary odnajduje ojca wśród żebraków.
6. Seweryn opowiada synowi o szklanych domach w Polsce.
7. Ojciec umiera w drodze do Polski.
8. Cezary przybywa do zniszczonego kraju, czując rozczarowanie.
9. Cezary ratuje Hipolita Wielosławskiego.
10. Odwiedza Nawłoć na zaproszenie Hipolita.
11. Angażuje się w romans z Karoliną i zaręczoną Laurą.
12. Karolina umiera w tajemniczych okolicznościach.
13. Laura wychodzi za swojego narzeczonego.
14. Cezary wraca do Warszawy.
15. Cezary pracuje u Szymona Gajowca.
16. Zapoznaje się z ideami komunistycznymi przez Antoniego Lulka.
17. Uczestniczy w zebraniu komunistów.
18. Spotyka się z Laurą.
19. Prowadzi protest robotników, samotnie ruszając naprzód wobec wojska.
Przedwiośnie – pytania i odpowiedzi
Gdzie dorasta Cezary Baryka?
W Baku. Rodzina Baryków mieszka w Baku, gdzie Cezary dorasta w dostatku.
Jak nazywają się rodzice Cezarego?
Seweryn i Jadwiga. Cezary jest synem Seweryna Baryki i Jadwigi z Dąbrowskich.
Za co Cezary dostaje „wilczy bilet” do wszystkich szkół?
Za uderzenie dyrektora gimnazjum szpicrutą. Cezary uderza szpicrutą dyrektora gimnazjum – dostaje zakaz nauki we wszystkich szkołach.
Jak Cezary zachowuje się w czasie rewolucji w Baku?
Popiera rewolucjonistów i oddaje im część skarbu ojca. Cezary z entuzjazmem popiera rewolucję, chodzi na wiece i oddaje rewolucjonistom część skarbu.
Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.