Opracowanie lektury · Barok
Pamiętniki Paska – streszczenie i opracowanie
- Streszczenie: 3 min
- 6 bohaterów
- 5 motywów
Pamiętniki Paska – najważniejsze informacje
- Autor
- Jan Chryzostom Pasek
- Epoka
- Barok
- Rodzaj literacki
- epika
- Gatunek
- pamiętnik (gawęda szlachecka)
- Pierwsze wydanie
- pierwszy druk 1836 (Edward Raczyński); spisane ok. 1690–1695
- Liczba bohaterów
- 6
Pamiętniki Paska – streszczenie
Więcej w aplikacji
Powtórz „Pamiętniki Paska” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.
- Szczegółowe streszczenie, gdy potrzebujesz więcej
- Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
- XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Pamiętniki Paska – bohaterowie
Jan Chryzostom Pasek
Narrator i bohater, szlachcic z Mazowsza, żołnierz, potem ziemianin. Jest odważny, wierzący, towarzyski i pewny siebie, lubi chwalić się swoimi czynami i opowiadać anegdoty. Bywa porywczy i kłótliwy.
Stefan Czarniecki (Wojewoda)
Wódz, pod którego dowództwem Pasek walczy w Danii i pod Połonką. W Pamiętnikach jest wzorem wodza: odważny i stanowczy, np. gdy sam wjeżdża do wody przy przeprawie na wyspę Alsen.
Wdowa (żona Paska)
Szlachcianka, którą Pasek poznaje na zabawie w 1667 roku i z którą się żeni. Odpowiada na jego żartobliwą ofertę „służby” w tym samym tonie i jest starsza, niż Pasek początkowo sądził.
Jerzy Lubomirski
Wielki magnat, przywódca rokoszu przeciw królowi (1665–1666). Pasek, choć staje po stronie króla, zaznacza, że Lubomirski cieszył się wielką popularnością w wojsku.
Margrabia Myszkowski
Pan, od którego Pasek dzierżawi majątki; po latach staje się jego przeciwnikiem w procesach (margrabia Stanisław, a po jego śmierci w 1685 roku jego brat Józef). Pasek opisuje Stanisława jako człowieka chytrego i nieszczerego. Pasek opisuje jednego z margrabiów jako człowieka chytrego i nieszczerego.
Chowański
Dowódca wojsk moskiewskich pod Połonką w 1660 roku, pobity przez Czarnieckiego i Sapiehę.
Pamiętniki Paska – motywy
Motyw domu i małżeństwa
Pasek opisuje swoje zaloty, wesele i późniejsze życie na wsi, pełne długów, sporów o majątek i procesów. Pokazuje, że po wojnach codzienne życie szlachcica też bywa trudne.
Motyw opatrzności i wiary
Narrator często dziękuje Bogu za ocalenie, np. przy szturmie na zamek w Koldynku woła „Jezus, Maryja!”. Wierzy, że Bóg stoi po stronie sprawiedliwych.
Motyw sarmackiej tradycji
Pamiętniki pokazują ideał szlachcica: żołnierza, ziemianina i katolika, który ceni honor, gościnność i swobodę szlachecką. Sam narrator jest typowym przedstawicielem tej kultury.
Wad szlachty
Obok pochwał Pasek pokazuje też swawolę żołnierzy, kłótnie, rokosz i bezkarność możnych. Narrator sam krytykuje bratobójcze walki i niesprawiedliwość.
Motyw wojny i męstwa
Pasek opisuje bitwy z dumą żołnierza: przeprawę przez morze, szturm na zamek, walkę z Moskwą. Odwaga rycerska jest dla niego najwyższą wartością.
Pamiętniki Paska – czas i miejsce akcji
Czas akcji
Lata 1656–1688 (akcja); autor spisał Pamiętniki pod koniec życia, ok. 1690–1695.
Miejsce akcji
Polska (Wielkopolska, Mazowsze, Małopolska), Dania (Jutlandia, Koldynk, wyspa Alsen, Aarhus), tereny Rzeczypospolitej pod Połonką i Lachowicami, Grodno (sejm 1688).
Pamiętniki Paska – plan wydarzeń
1. Pasek żegna się w wierszu ze swoim koniem i opisuje kilka bitew ze Szwedami (1656).
2. W 1658 roku Czarniecki wyrusza z wojskiem do Danii na pomoc królowi duńskiemu przeciw Szwedom.
3. W Boże Narodzenie 1658 roku Polacy szturmują zamek w Koldynku; Pasek opisuje wybuch prochów.
4. Na początku 1659 roku wojsko przeprawia się konno przez cieśninę na wyspę Alsen.
5. W 1660 roku Pasek walczy z Moskwą w bitwie pod Połonką i zdobywa chorągiew.
6. Wojsko tworzy związek w sprawie żołdu; w 1665–1666 roku wybucha rokosz Lubomirskiego, a Pasek staje po stronie króla.
7. W 1667 roku Pasek oświadcza się wdowie, prosząc ją o przyjęcie „do służby”, i żeni się z nią.
8. Po 1668 roku Pasek żyje jako ziemianin: dzierżawi majątki i procesuje się z margrabią.
9. W 1688 roku na sejmie w Grodnie Pasek szuka poparcia króla; pamiętnik urywa się w trakcie sprawy.
Pamiętniki Paska – pytania i odpowiedzi
Pod czyim dowództwem Pasek wyrusza do Danii w 1658 roku?
Stefana Czarnieckiego. Wojsko polskie w Danii dowodzone jest przez Czarnieckiego, którego Pasek nazywa Wojewodą.
Jak wojsko Czarnieckiego dostaje się na wyspę Alsen?
Wpław, konno, przez cieśninę. Żołnierze przeprawiają się na koniach przez wodę, a sam Czarniecki wjeżdża pierwszy, po przecięciu lodu siekierami.
W jakim dniu następuje szturm na zamek w Koldynku?
W Boże Narodzenie. Pasek pisze, że szturm zaczął się o świcie w dzień Narodzenia Pańskiego.
Co woła Pasek ze swoimi żołnierzami, gdy idą na mury?
„Jezus, Maryja!”. Inni wołają „Hu, hu, hu!”, a Pasek każe swoim wołać „Jezus, Maryja!”, bo spodziewa się, że to pomoże bardziej.
Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.