Opracowanie lektury · Wojna i okupacja
Kamienie na szaniec – streszczenie i opracowanie
- Streszczenie: 4 min
- 7 bohaterów
- 4 motywów
Kamienie na szaniec – najważniejsze informacje
- Autor
- Aleksander Kamiński
- Epoka
- Wojna i okupacja
- Rodzaj literacki
- epika
- Gatunek
- powieść
- Pierwsze wydanie
- 1943 (wydanie podziemne, lipiec)
- Liczba bohaterów
- 7
Kamienie na szaniec – streszczenie
Więcej w aplikacji
Powtórz „Kamienie na szaniec” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.
- Szczegółowe streszczenie, gdy potrzebujesz więcej
- Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
- XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Kamienie na szaniec – bohaterowie
Jan Bytnar „Rudy”
Harcerz z zastępu „Buki”, świetny organizator i wynalazca; w Małym Sabotażu wymyśla pomysłowe akcje, np. hasło „Tylko świnie siedzą w kinie”. Jest odważny: w akcji rozbrajania Niemców zabija oficera SS. W marcu 1943 gestapo aresztuje go i bije na Szucha, ale on nie wyjawia żadnych informacji. Przyjaciele odbijają go w akcji pod Arsenałem, ale umiera po kilku dniach, 30 marca 1943 roku.
Aleksy Dawidowski „Alek”
Chłopiec z Warszawy, wrażliwy i uczuciowy; w Małym Sabotażu wybija kamieniami szyby fotografów, którzy wystawiali zdjęcia niemieckich oficerów. Przeżywa konieczność odbierania życia, nawet wrogom. W akcji pod Arsenałem zostaje ciężko ranny. Wie, że umrze, ale do końca zachowuje pogodę ducha. Umiera tego samego dnia co Rudy.
Tadeusz Zawadzki „Zośka”
Przywódca zastępu, organizator i dowódca. Przyjaciel Rudego i Alka. Dzieli zastęp na grupy, planuje szkolenie wojskowe, w sylwestra 1942/1943 razem z Rudym wysadza tory. Po śmierci przyjaciół pisze wspomnienia o Rudym. Dowodzi oddziałem w akcji w Sieczychach, w której 20 sierpnia 1943 roku ginie.
Orsza
Stanisław Broniewski, komendant Grup Szturmowych Szarych Szeregów (później naczelnik Szarych Szeregów), który dowodzi akcją pod Arsenałem. W książce wydaje także rozkaz zabicia gestapowców odpowiedzialnych za przesłuchania Rudego.
Zeus
Harcmistrz, opiekun zastępu „Buki”. Wyjeżdża do Wilna i później ginie bez śladu.
Jacek Tabęcki
Przyjaciel Zośki. Gestapo aresztuje go, trafia na Pawiak, a potem do Oświęcimia.
Oracz
Uczestnik operacji pod Czarnocinem, który jedzie przygotować teren akcji i ginie przed jej rozpoczęciem.
Kamienie na szaniec – motywy
Motyw dojrzewania w czasie wojny
Maturzyści, którzy jeszcze niedawno jeździli na harcerskie wyprawy, w ciągu kilku lat stają się dojrzałymi dywersantami. Po kilku miesiącach dywersji są twardsi, a Alek przeżywa konieczność odbierania życia. Książka pokazuje, jak wojna zabiera młodość.
Motyw okupacji i oporu
Niemcy aresztują ojców, matki i przyjaciół bohaterów, a ci odpowiadają Małym Sabotażem i akcjami bojowymi. Konspiracja to codzienność: kolportaż gazetek, pseudonimy, tajne szkolenia, a także tajne liceum i gimnazjum.
Motyw patriotyzmu i poświęcenia
Chłopcy z Szarych Szeregów od pierwszych dni okupacji walczą z Niemcami, najpierw drobnymi akcjami Małego Sabotażu, potem bronią. Tytuł nawiązuje do „Testamentu mojego” Słowackiego, w którym ci, którzy idą na śmierć, są porównani do kamieni rzucanych przez Boga na szaniec: giną, żeby inni mogli przetrwać.
Motyw przyjaźni
Trzej przyjaciele z harcerskiego zastępu przeżywają razem wakacje, konspirację i akcje bojowe. Gdy Rudy zostaje aresztowany, koledzy ryzykują życie, żeby go odbić. Po śmierci przyjaciół Zośka pisze wspomnienia o Rudym, żeby ich pamięć nie zniknęła.
Kamienie na szaniec – czas i miejsce akcji
Czas akcji
Od czerwca 1939 do 20 sierpnia 1943 roku — okupacja niemiecka w Polsce.
Miejsce akcji
Warszawa (m.in. Pawiak, Szucha, okolice Arsenału) oraz Beskidy Śląskie, Celestynów, Czarnocin, wieś Sieczychy.
Kamienie na szaniec – plan wydarzeń
1. Czerwiec 1939: po maturze Alek, Rudy i Zośka wyjeżdżają w Beskidy Śląskie; harcerski zastęp „Buki”.
2. Wrzesień 1939: chłopcy uciekają na wschód, wracają do Warszawy; gestapo aresztuje ojca Alka.
3. Od marca 1941: Mały Sabotaż w organizacji „Wawer” — malowanie haseł, zrywanie flag, wybijanie szyb; Alek zrywa tablicę zasłaniającą dedykację na pomniku Kopernika.
4. Chłopcy trafiają do Grup Szturmowych Kedywu i dostają broń; w sylwestra 1942/1943 Zośka i Rudy wysadzają tory pod niemieckim pociągiem.
5. Marzec 1943: gestapo aresztuje Rudego i jego ojca; Rudy trafia na Pawiak, a potem na Szucha.
6. 26 marca 1943: akcja pod Arsenałem — Grupy Szturmowe odbijają Rudego z karetki więziennej; Alek zostaje ciężko ranny.
7. Alek i Rudy umierają; Zośka pisze wspomnienia o Rudym.
8. Akcja w Celestynowie: uwolniono 49 więźniów z pociągu.
9. Nieudana operacja pod Czarnocinem; Zośka zostaje aresztowany, ale udaje się go wydostać z Szucha.
10. 20 sierpnia 1943: Zośka ginie podczas akcji na posterunek żandarmerii w Sieczychach.
Kamienie na szaniec – pytania i odpowiedzi
Kim byli Alek, Rudy i Zośka w czasie okupacji?
Harcerzami z Szarych Szeregów. To harcerze z zastępu „Buki”, którzy w czasie okupacji działają w konspiracyjnych Szarych Szeregach.
Jak brzmi prawdziwe imię i nazwisko „Rudego”?
Jan Bytnar. Rudy to Jan Bytnar. Zośka to Tadeusz Zawadzki, Alek to Aleksy Dawidowski, a Orsza to Stanisław Broniewski.
Czym zajmuje się organizacja „Wawer”, do której należą chłopcy?
Małym Sabotażem. „Wawer” prowadzi Mały Sabotaż: chłopcy malują hasła, zrywają niemieckie flagi i wybijają szyby w witrynach.
Co chłopcy robią w akcji pod Arsenałem (26 marca 1943)?
Uwalniają Rudego z samochodu więziennego. Atakują samochód, którym wożono Rudego z Szucha na Pawiak, i odbijają go. W akcji ciężko ranny zostaje Alek.
Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.