Opracowanie lektury · Współczesność

Zdążyć przed Panem Bogiem – streszczenie i opracowanie

Hanna Krall

  • Streszczenie: 10 min
  • 9 bohaterów
  • 5 motywów

Zdążyć przed Panem Bogiem – najważniejsze informacje

Autor
Hanna Krall
Epoka
Współczesność
Rodzaj literacki
literatura faktu
Gatunek
reportaż
Pierwsze wydanie
1977
Liczba bohaterów
9

Zdążyć przed Panem Bogiem – streszczenie

Fragment I

Rozmowa toczy się z Markiem Edelmanem, jednym z dowódców powstania w getcie warszawskim. Wraca on do wydarzeń z 19 kwietnia 1943 roku, dnia wybuchu powstania. Obudziły go strzały, a jednym z powstańców był chłopak, który dostarczał broń ze strony aryjskiej, ale nie mógł powrócić podczas powstania. Poprosił Edelmana, by ten odnalazł jego córkę, która ukrywała się w klasztorze w Zamościu. Powiedział mu to, na wypadek, gdyby sam nie przeżył. Edelman wyjaśnia, że powstanie rozpoczęło się 19 kwietnia, ponieważ Niemcy mieli w planach zlikwidować getto. Anielewicz, wybrany na dowódcę, załamał się, gdy usłyszał, jak Niemcy spalili chłopaka. 8 maja zginął razem ze swoją dziewczyną Mirą w bunkrze przy ulicy Miłej, gdzie doszło do masowego samobójstwa. Po jego śmierci Edelman przejął dowodzenie nad grupą 40 żołnierzy z Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Opowiada o numerkach, które oznaczały, kto pozostaje w getcie, oraz o tym, jak przyspieszano wywózkę Żydów do obozu zagłady w Treblince. W getcie panowało ogromne cierpienie i ból.

Więcej w aplikacji

Przeczytaj całe streszczenie „Zdążyć przed Panem Bogiem” w aplikacji Teachty — za darmo.

  • Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
  • XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Pobierz za darmo zGoogle Play

Zdążyć przed Panem Bogiem – bohaterowie

Marek Edelman

Ostatni przywódca powstania w getcie warszawskim, w rozmowie z Hanną Krall wiernie oddaje rzeczywistość tamtych wydarzeń. Podczas walk starał się ratować ludzi, a po wojnie poświęcił się medycynie i został kardiologiem. Współpracował z kardiochirurgiem profesorem Janem Mollem przy pionierskich operacjach serca.

Profesor Jan Moll

Był chirurgiem, który później skoncentrował się na kardiologii. Zasłynął, przeprowadzając pierwszą operację na otwartym sercu u pacjenta w trakcie zawału.

Mordechaj Anielewicz

Pierwszy dowódca powstania w getcie warszawskim. Odebrał sobie życie 8 maja 1943 roku w bunkrze przy ulicy Miłej, nie mogąc znieść skali cierpienia.

Adam Czerniaków

Prezes Gminy Żydowskiej w getcie warszawskim. Odebrał sobie życie 23 lipca 1942 roku, gdy dowiedział się o planowanej przez Niemców akcji deportacyjnej.

Jurek Wilner

Członek Żydowskiej Organizacji Bojowej, zajmował się zdobywaniem broni dla powstańców. Schwytany przez gestapo, został odbity, lecz mimo możliwości ucieczki wrócił do getta. W bunkrze przy ulicy Miłej inicjował zbiorowe samobójstwo.

Michał Klepfisz

Członek Żydowskiej Organizacji Bojowej, szkolił powstańców jak wytwarzać ładunki wybuchowe. Poległ podczas powstania w getcie warszawskim, osłaniając towarzyszy własnym ciałem.

Zygmunt Frydrych

Zajmował się przemytem broni dla powstańców w getcie warszawskim. W pewnym momencie nie zdołał już wydostać się na stronę aryjską i utknął w getcie. Poprosił on Edelmana aby odnalazł jego córkę.

Pola Lifszyc

Miała szansę uciec z getta, jednak zdecydowała się wrócić, by być razem ze swoją matką.

Henryk Grabowski

Ratował Żydów, ukrywając ich w swoim mieszkaniu.

Zdążyć przed Panem Bogiem – motywy

Motyw buntu

Marek Edelman sprzeciwia się zamysłom Boga, dążąc do wyprzedzenia Stwórcy. Podczas wojny starał się uratować Żydów, którzy zostali skazani na śmierć w warszawskim getcie. Po zakończeniu konfliktu, jego bunt wobec boskich planów przenosi się na pole medycyny, gdzie jako kardiolog walczy o ratowanie ludzkiego życia.

Motyw cierpienia

Opisane zostało cierpienie ludzi żyjących w warszawskim getcie, którzy byli w stanie desperacji, prześladowani przez głód, strach i przemoc. Ich męka jest przedstawiona jako absurdalna i nieludzka.

Motyw samobójstwa

Mordechaj Anielewicz, przywódca ŻOB-u, zginął w bunkrze przy ulicy Miłej, decydując się na samobójstwo w ramach zbiorowej akcji. Inka, lekarka, podała dzieciom cyjanek, by oszczędzić im cierpień.

Motyw śmierci

Jest okrutna, zbiorowa i masowa. Pojawia się w momentach, gdy życie jest brutalnie odbierane dużym grupom ludzi, często w sposób mechaniczny i bezosobowy.

Motyw zbrodni

Odnosi się do brutalnych i okrutnych czynów, które Niemcy popełnili podczas II wojny światowej, organizując obozy zagłady. Ofiary były masowo mordowane w komorach gazowych, a ich ciała palono w krematoriach.

Zdążyć przed Panem Bogiem – czas i miejsce akcji

Czas akcji

Okres Powstania w Getcie Warszawskim, pożar getta i ucieczka Żydów, Druga akcja likwidacyjna, powojenne lata, praca Edelmana jako kardiologa współpracującego z profesorem Janem Mollem

Miejsce akcji

Warszawskie getto, później miejsce pracy Edelmana po wojnie

Zdążyć przed Panem Bogiem – pytania i odpowiedzi

Z kim rozmawia Hanna Krall?

Z Markiem Edelmanem. Marek Edelman był jednym z dowódców powstania w getcie warszawskim.

Kiedy wybuchło powstanie w getcie warszawskim?

19 kwietnia 1943. Powstanie wybuchło, bo Niemcy planowali likwidację getta.

Gdzie zginął Mordechaj Anielewicz?

Na ulicy Miłej. 8 maja w bunkrze na Miłej doszło do masowego samobójstwa.

Ile lat Edelman milczał o powstaniu?

30. Po złożeniu raportu uznał, że lepiej będzie milczeć.

Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.