Opracowanie lektury · Współczesność
Inny świat – streszczenie i opracowanie
- Streszczenie: 4 min
- 9 bohaterów
- 5 motywów
Inny świat – najważniejsze informacje
- Autor
- Gustaw Herling-Grudziński
- Epoka
- Współczesność
- Rodzaj literacki
- epika (literatura faktu)
- Gatunek
- wspomnienia (zapiski sowieckie)
- Pierwsze wydanie
- 1951 (ang., Londyn), 1953 (pol., Londyn)
- Liczba bohaterów
- 9
Inny świat – streszczenie
Więcej w aplikacji
Powtórz „Inny świat” i sprawdź się w quizie — za darmo w aplikacji Teachty.
- Szczegółowe streszczenie, gdy potrzebujesz więcej
- Quiz z wyjaśnieniami — sprawdź, co pamiętasz
- XP, seria dni nauki i odznaka Znawcy
Inny świat – bohaterowie
Gustaw Herling-Grudziński (narrator)
Polak, aresztowany przez NKWD i skazany na pięć lat pracy w obozie w Jercewie. Opisuje życie obozowe jako świadek i uczestnik. Trafia do szpitala po rozebraniu się na mrozie i po wybuchu wojny namawia Polaków do głodówki protestacyjnej. W styczniu 1942 roku opuszcza obóz i wstępuje do armii gen. Andersa.
Michaił Kostylew
Młody komunista, który okalecza własną rękę, kładąc ją w ogień, żeby uniknąć pracy. Gdy trafia na listę transportu na Kołymę, narrator próbuje go zastąpić, ale kierownictwo obozu się nie zgadza. Kostylew oblewa się wrzątkiem i umiera w szpitalu w kwietniu 1941 roku. Jest symbolem skrajnej desperacji człowieka w obozie.
Natalia Lwowna
Więźniarka, która płacze podczas seansu filmowego i daje narratorowi powieść Dostojewskiego Zapiski z martwego domu. Później próbuje odebrać sobie życie, ale zostaje odratowana. Jej los pokazuje, że w obozie nie wszyscy wytrzymują psychicznie.
Gorcew
Były śledczy, rozpoznany w obozie i pobity przez współwięźnia. Umiera, spadając z sań w drodze do obozu.
Rusto Karinen
Więzień, który próbował uciec z obozu, a po niepowodzeniu twierdzi, że ucieczka jest niemożliwa.
Zabielski
Polski lekarz, który ratuje narratora i innego Polaka po ośmiu dniach głodówki.
Machapetian
Ormianin, który pomaga narratorowi, a później okazuje się, że na niego donosił.
Urkowie i Kowal
Kryminaliści, którzy rządzą obozem i prześladują więźniów politycznych. Ich przywódca, zwany Kowalem, oddaje więźniarkę Marusię swoim kolegom.
Stefan, Hans i Otto
Trzej niemieccy komuniści, którzy trafili do Rosji i do obozu. Są dowodem na to, że represje spotykały nawet zwolenników systemu.
Inny świat – motywy
Motyw głodu i upodlenia
Głód jest w książce głównym czynnikiem, który łamie ludzi: kobiety sprzedają się za jedzenie, profesor Lazarowicz wariuje, a więźniowie fałszują wykonanie norm („tufta”). Narrator pokazuje, że w obozie granice człowieczeństwa są bardzo kruche.
Motyw obozu jako innego świata
Obóz w Jercewie rządzi się własnymi prawami: głód, praca ponad siły, brutalność urków, donosy i walka o przetrwanie. Tytuł podkreśla, że obozowa rzeczywistość jest „inna” niż świat poza drutami.
Postaw wobec cierpienia
Narrator opisuje, jak różni ludzie reagują na obóz: Kostylew okalecza się, Natalia Lwowna próbuje odebrać sobie życie, Karinen próbuje uciec, a Polacy podejmują głodówkę. Książka pyta, ile człowiek jest w stanie znieść i co jeszcze nazwać wolnością.
Świadectwa i pamięci
Herling-Grudziński pisze, by zostawić świadectwo o obozowym świecie. W epilogu rozmówca pragnie od narratora jednego słowa, „rozumiem”, co pokazuje, jak trudno jest przekazać obozowe doświadczenie komuś, kto go nie przeżył.
Motyw wolności i sprzeciwu
Głodówka protestacyjna Polaków jest aktem sprzeciwu wobec władz obozu. Pokazuje, że nawet w obozie człowiek może zachować godność i wolę.
Inny świat – czas i miejsce akcji
Czas akcji
Lata 1940–1942 (od wyroku do wyjścia z obozu po amnestii w styczniu 1942 roku); epilog w czerwcu 1945 roku.
Miejsce akcji
Sowiecka Rosja: więzienie w Witebsku, Leningrad, Wołogda, obóz pracy w Jercewie koło Archangielska; potem Swierdłowsk, Czelabińsk, Kazachstan; epilog w Rzymie.
Inny świat – plan wydarzeń
1. Aresztowanie narratora przez NKWD, śledztwo w witebskim więzieniu i wyrok pięciu lat pracy w obozie.
2. Droga przez więzienie w Leningradzie i Wołogdę do obozu w Jercewie koło Archangielska.
3. Obóz Jercewo: rządy urków, przemoc wobec więźniów politycznych, głód i normy pracy.
4. Kostylew okalecza rękę w ogniu, żeby uniknąć pracy; narrator próbuje go zastąpić w transporcie na Kołymę.
5. Narrator, żeby trafić do szpitala, rozbiera się na mrozie; poznaje więźniów i lekarzy.
6. Głód zmienia ludzi: kobiety sprzedają się za jedzenie, profesor Lazarowicz wariuje z głodu.
7. Natalia Lwowna daje narratorowi Zapiski z martwego domu Dostojewskiego, a potem próbuje odebrać sobie życie i zostaje odratowana.
8. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej i układzie Sikorski–Majski Polacy mają zostać objęci amnestią, ale władze obozu zwlekają; narrator namawia Polaków do głodówki protestacyjnej.
9. Styczeń 1942: narrator opuszcza obóz, a wiosną 1942 dociera do armii gen. Andersa.
10. Epilog w Rzymie (czerwiec 1945): rozmowa z człowiekiem, który kiedyś musiał wybierać między donosem a własnym życiem.
Inny świat – pytania i odpowiedzi
Gdzie narrator odbywa wyrok w obozie pracy?
W Jercewie koło Archangielska. Obóz, w którym narrator odbywa wyrok, to Jercewo koło Archangielska. Witebsk i Leningrad to więzienia po drodze, a na Kołymę ma trafić Kostylew.
Kim są urkowie w obozie?
Kryminalistami, którzy rządzą obozem i prześladują więźniów politycznych. Urkowie to kryminaliści, którzy w obozie dokonują przemocy wobec więźniów politycznych, a strażnicy to tolerują.
Co robi Michaił Kostylew w rozdziale „Ręka w ogniu”?
Wkłada rękę w ogień, żeby uniknąć pracy. Kostylew okalecza rękę, żeby nie pracować. Gdy trafia na listę transportu na Kołymę, oblewa się wrzątkiem i umiera w szpitalu.
Co daje narratorowi Natalia Lwowna po seansie filmowym?
Powieść Dostojewskiego Zapiski z martwego domu. Natalia Lwowna, płacząca po seansie, daje narratorowi Zapiski z martwego domu; później próbuje odebrać sobie życie, ale zostaje odratowana.
Więcej pytań z wyjaśnieniami znajdziesz w quizie w aplikacji Teachty.